تهیه کننده : نصرا... جعفری (سرپرست دفتر ارتباط سازمان آموزش و پرورش شهرستانهای استان تهران و شهرک صنعتی اشتهارد )

نمایی از شهرک صنعتی و آموزش و پرورش اشتهارد و

سازمان آموزش و پرورش شهرستانهای استان تهران

« مختصـري از شاخـه كـاردانش و طـرح دوگـانه »

آموزش و پرورش هر جامعه بيانگر نگرش ، سطح فرهنگ ، دانش و ميزان توانايي آن جامعه براي رشد باورهاي اعتقادي و اخلاقي به منظور نيل به آرمانهاي اجتماعي و همگامي با پيشرفتهاي علوم و فنون و پاسخگويي به نيازهاي ملي و تحولات جهاني است .

اهداف و مهمترين ويژگي هاي شاخه ي كاردانش :

هدف شاخه ي كاردانش تامين و تربيت نيروي انساني ماهر و كارآمد ، از طريق پرورش توانمنديها و مهارت هاي مورد نياز بازار كار ، در دانش آموزان دوره ي متوسطه است . در اصول سياستها و ساختار مصوب شاخه ي كاردانش د راين زمينه چنين آمده است : (( آموزشهاي كاردانش به آموزشهايي اطلاق مي شود كه موجبات ارتقاي دانش افراد و ايجاد مهارتهاي لازم و به فعليت در آوردن استعدادهاي نهفته ي آنان را فراهم آورد تا افراد براي احراز شغـل ، حرفـه و كسب و كـار مشخص و يا ادامه ي تحصيل در دوره هاي كارداني حرفه اي آماده سازد . ))

تاسيس شــاخه ي كاردانش به عنوان نوآوري در نظام آموزش متوسطه ي كشور از جمله مهمترين دستاورد تغيير در نظام آموزش متوسطه ، به شمار مي آيد . به طوري كه اكنون پس از گذشت يك دهه از اجراي نظام جديد آموزش متوسطه آثار آموزشي و پرورشي اين شاخه يكي پس از ديگري آشكار مي گردد كه مهمترين آنها عبارتند از :
1 ـ سازماندهي ، طراحي و سمت گيري آموزشهاي متوسطه براي ورود فارغ التحصيلان به بازار كار و اشتغال مولد متناسب با مقتضيات جغرافيايي ، اقتصادي و فرهنگي .
2 ـ استفاده از امكانات دستگاههاي دولتي و مؤسسات خدماتي و توليدي بخش غير دولتي براي برنامه ريزي و اجراي رشته هاي تحصيلي و حرفه آموزي دانش آموزان .
3 ـ پرورش روحيه ي كار آفريني .
4 ـ گسترش سريع و فراگير شدن آموزشهاي مهارتي به دليل ظرفيت بالاي سازگاري روشهاي اجرايي و محتواي رشته هاي مهارتي با نيازهاي ملي و منطقه اي .

* بـرنامه ريـزي رشته هـاي تحصيلي :

رشته هاي تحصيلي شاخه ي كاردانش ، تركيب مناسبي از مواد درسي بسيار متنوعي است كه به تناسب نياز فراگيران و بازار كار سازماندهي مي شوند . به طور كلي مي توان مواد درسي رشته هاي كاردانش را به شرح زير تقسيم كرد :
الف : دروس عمومي
ب : دروس اختصاصي : پايه ي علمي و عملي مناسبي براي ورود به بازار كار و اشتغال و يا ادامه تحصيل را در دانش آموزان فراهم مي كند .

ج : استاندارد مهارت ( درسهاي مهارتي ) :
آن دسته از درسهاي اختصاصي شاخه ي كاردانش است كه از طريق آنها مهارتهاي حرفه اي مورد نياز براي اشتغال به يك كار مفيد به صورت نظري و عملي براساس استـانـداردهاي ملي و بين المللي مربوط ، آموزش داده مي شود .
د : درسهاي انتخابي :
ه : درسهاي تكميل مهارت : درسهايي است كه به منظور افزايش سطح اطلاعات و مهارتهاي مورد نياز براي ورود بـه بـازار كـار بـه دانـش آمـوزان كاردانش ارائه مي شود . ( مـانند كارآفريني ، قانون كار ، بهداشت و ايمني كار ، كارورزي )
و : درسهاي اختياري : متناسب با فعاليت و هدفهاي هر رشته و حسب شرايط و مقتضيات منطقه ي آموزشي به دانش آموز شاخه ي كاردانش ارائه مي شود .

« روش آمـوزش دوگـانه آموزشهـاي مهـارتي »

در دنياي امروز نيازمند نيروي انساني هستيم كه قادر به انطباق آموخته هايش با محيط كار باشد و خود را براي رويارويي با محيط كار واقعي قبل از ورود به آن آماده سازد .
در اين زمينه « روش دوگانه ي آموزشهاي مهارتي » از تلاشهايي است كه در جهت بهبود كيفي كار نيروي انساني صورت گرفته است و عامل مهمي براي ايجاد رشد فردي و خويشتن باوري فارغ التحصيلان شاخه ي كاردانش به حساب مي آيد . مطالعات تطبيقي در زمينه ي اصلاح آموزشهاي حرفه اي ( كاردانش ) به « اشتغال پذيري » فـارغ التحصيلان تـاكيد دارد . همه ي كشورهاي مورد مطالعه اين واقعيت را پذيرفتـه انـد كـه مهـارت زمـاني به خـوبـي آمـوزش داده مـي شـود كه در ايـن آمـوزش « محل كار » مد نظر قرار گرفته باشد . به همين دليل در همه ي مطالعات موردي آموزش « محل كار » مورد تاكيد قرار گرفته است و كارگاهها و كلاسهاي مؤسسات آموزش حرفه اي كه هنوز يك محيط استـاندارد آمـوزش براي كـار قلمـداد مي شـونـد از نظـر ميـزان اهميـت نسبـت به محـل كار ، درمقام دوم قرار دارد . بنابراين استفاده از « محل كار » به عنوان مؤثرترين محيط يادگيري ، امكان اصلاح آموزش حرفه اي را با هدف ، « اشتغال پذيري » تحقق مي بخشد . با قبول اين واقعيت كه اشتغال پذيري فارغ التحصيلان آموزشهاي حرفه اي ( كاردانش ) مشروط به انجـام بخشـي قـابـل تـوجهـي از آمـوزش مهارت در « محل كار » است ضرورت همكاري مؤسسات آموزش حرفه اي ( هنرستانهاي كاردانش ) با صنايع و بازار كار كاملاً آشكار مي شود

* روش دو گـانه آموزشهـاي مهـارتي

علي رغم توسعه كمي آموزشهاي حرفه اي كاردانش در چنـد سـال اخيـر ، افــزايـش كارايي و اثر بخشي فارغ التحصيلان آن كه همواره در كانون توجه مسئولان . برنامه ريزان بوده و بيش از هر عامل ديگري به عنوان معيار اصلي توسعه ي مطلوب شاخه ي كاردانش مورد تاكيد قرار گرفته است . به تعبير ديگر ميزان اشتغال پذيري فارغ التحصيلان ، اساس اثر بخشي شاخه ي كاردانش تلقي مي گردد . از آنجا كه بين اشتغال پذيري يعني بالاترين مرحله ي تربيت حرفه اي و محيط تربيت حرفه اي همبستگي كامل وجود دارد لذا بايد در توسعه شاخه ي كاردانش ، روشهایي مورد استفاده قرارگيرد كه ميزان همبستگي بين محيط كار و محيط آموزش افزايش يابد .
با عنايت به مطالب فوق و به منظور تحقق راهكارهاي اجرايي آموزشهاي فني و حرفه اي ، مبني بر به كارگيري شيوه هاي آموزشي توام با كار عملي در كليه دوره هاي آموزش فني و حرفه اي از طريق توسعه ي همكاري مراكز و موسسـات آمـوزشي بـا واحـدهـاي توليـدي و خدماتي .( بند 6 تصويب نامه 49454/ت 23269/ف راهكارهاي اجرايي بـرنامه پنجساله سوم توسعه 13/1/79 مي توان با همكاري واحدهاي توليدي و خدماتي « روش دوگانه ي آموزشهاي مهارتي » را به اجرا درآورد .

تعـريف « روش دوگـانه ي آموزشهـاي مهـارتـي » :

« روش دوگانه آموزشهاي مهارتي » يكي از روشهاي استفاده از همكاري واحدهاي توليدي و خدماتي است كه براساس آن با استفاده از : تجهيزات كارگاهي ، مواد اوليه و نيروي انساني متخصص واحدهاي توليدي و خدماتي ، آموزشهاي مهارتي در فضاي واقعي كار يا در محيط هنرستان به دانش آموزان ارائه مي گردد .
* نحوه محاسبه عقد قرارداد آموزش به روش دوگانه :
مبنای قرارد اد * تعداد دانش آموز * کل ساعات آموزش
نحوه محاسبه مبنای قرارداد : مبنای قرارداد قیمت تمام شده ( هزینه ) عوامل آموزشی مانند تجهیزات ، نیروی انسانی ، فضا ، مواد اولیه و سایر منابع که از طریق نیروهای کارشناس محاسبه می گردد .
* فوايد آموزش مشاكتي ( اجراي روش دوگانه آموزشهاي مهارتي ) :
آموزش مشاركتي يك راهكار مهم براي توسعه نيروي كار است ، توسعه ي مهارتها ما را به كارايي بيشتر هدايت مي كند و برخورداري از نيروي تربيت شده ي ماهر به رشـد شغلـي و بهره وري منجر مي شود . و به طور كلي مي توان از موارد زير به عنوان بخشي از مزاياي آموزش مشاركتي نام برد ‍:

1 ـ ايجاد فرصت كسب ماهرانه ي مهارتها در يك محيط كار واقعي براي دانش آموز .
2 ـ دستيابي كارفرما به كاركنان شايسته و مجرب را ميسر مي سازد .
3 ـ براي رفع نياز بازار كار به تعداد كافي نيروي كار تربيت مي كند .
4 ـ مسئوليت پذيري و رفتارهاي مورد نياز و بلوغ فكري و شايستگي هاي شغلي در هنرجويان فعلي و كاركنان آينده را افزايش مي دهد .
5 ـ رفتارها و عادات ايمني در كار را توسعه مي دهد .
6 ـ دانش آموزان را قادر به سازگاري با محيط كار مي كند .

سـاير مـوارد :

1 ـ دانش آموزان در طول دوره ي آموزشهاي عملي و يا كارورزي در واحدهاي توليدي و خدماتي ، در صورت بروز حوادث احتمالي ناشي از انجام كارهاي عملي ، مشمول بيمه ي دانش آموزي هستند.
2 ـ بـراسـاس مـاده 21 تصـويـب نـامـه هيـات وزيـران ( 27763/ت/444/ه ، مورخ 28/9/71 اعتبار مربوط به پرداخت يارانه ها و هزينه هاي مورد نياز موافقتنامه هاي همكاري با بخش غير دولتي همه ساله در قانون بودجه تحت عنوان كمك به اجراي آموزشهاي كاردانش در مراكز دولتي و غير دولتي ( اعتبارات معاونت آموزش و پرورش نظري و مهارتي ) منظور مي گردد .
در نتيجه ، اجراي « روش دوگانه آموزشهاي مهارتي » بعـد از انعقاد قرارداد با صاحبان صنايع و تعيين اعتبار مورد نياز جهت پرداخت به بخش غير دولتي امكان پذير مي باشد .
كارفرمای گرامي با توجه به مزاياي فراوان كه در اجراي روش دوگانه آموزشهاي مهارتي كاردانش وجود دارد كه مطمئناً به علم و تجربه بيش از مطالب مختصر ارائه شده بـر آن واقف و مطلعيـد كه مهـارت هاي كاركردي و فـراكـاركـردي فقـط در محيـط هاي كار واقعي كسب مي شود . در نتيجه جهت همسويي توسعه ي صنعت و آموزش و پيوند منطقي و مطلوب آموزش با كار و توليد ، لازمه ي اجراي طرح بهره مندي از نظرات و پيشنهادهاي شما توليدكننده محترم در جهت رفع موانع و مشكلات احتمالي به منظور روانسازي اجراي طرح هستيم . اميدواريم نظرات و پبشنهادهاي خود را جهت بهبود اجراي طرح در فرم پيوست مرقوم تا در ملاقات هاي حضوري توسط اينجانب نصراله جعفري نماينده سازمان آموزش و پرورش شهرستانهاي استان تهران در شهرك صنعتي اشتهارد با شما صاحب صنعت محترم ، دريافت نمايم و چنانچه آمادگي اجراي روش دوگانه ي آموزشهاي مهارتي را داريد بعد از اطلاع براي سال تحصيلي آينده 89 ـ 88 از هم اكنون مقدمات انعقاد قرارداد و آموزش را فراهم خواهيم كرد .

«با تشكر و آرزوي موفقيت براي شما »